Haftanın ilk işlem gününde Amerikan piyasalarının kapalı olması ve Avrupa tarafında da açıklanacak önemli bir veri olmaması gün boyu piyasaların yatay ve hacminin düşük seyretmesine neden oldu. Geçtiğimiz hafta Amerika’da beklenenden olumlu gelen veriler eşliğinde gün içerisinde hafif alıcılı bulunan global piyasalar Türkiye kapanışını da bu şekilde tamamladı. İMKB tarafında ise hem gösterge endekslerin hem de sektör endekslerinin yatay kapandıklarını görüyoruz. İMKB 100 Endeksi günü % 0,17 yükselişle 61,100 puandan kaparken; İMKB 30 Endeksi % 0,17 yükselişle 77,512 puandan kapandı. İMKB’nin sektörel olarak dengeli bir gün geçirdiğini söyleyebiliriz. İMKB’de işlem hacmi 1,4 milyar TL olurken, VOB’taki işlem hacmi de 780 milyon TL olarak gerçekleşti.

Ekim vadeli endeks kontratı güne 77,875 TL’den başlangıç yaptı. Kontratın gün içi hareket bandı 77,200- 77,975TL oldu. Sözleşme spot endeksin yaklaşık 300 puan üstünde işlem gördü. Alım satım ortalaması 77,597TL olan sözleşmenin gün sonu uzlaşma fiyatı 77,850 TL oldu.

Döviz piyasalarında düşük hacim neticesinde hem EUR/USD hem de buna bağlı olarak USD/TL dar bir bantta işlem gördü. Türkiye açılışını 1,2910 seviyelerinden gerçekleştiren EUR/USD, kapanışı 1,2880 seviyesinden gerçekleştirdi. Gün içerisinde 1,4990 seviyelerine gerileyen USD/TL kuru, günü 1,5025’ten kapattı. Ekim vadeli dolar sözleşmesi güne 1,5145TL’den başlangıç yaptı. Kontrat gün içinde 1,5110-1,5170TL bandında işlem görürken günü 1,5170 TL uzlaşma fiyatından sonlandırdı.

Temmuz ayı sonundan bugüne yatırımcısına yaklaşık %7 kazandıran spot altın, piyasalardaki düşük hacime bağlı olarak gün içerisinde 1,247 - 1,250$ seviyelerinden işlem gördü. Spot altın kendine 1,245$ seviyelerini destek haline getirmeye çalışırken, 1,254$ seviyelerini geçmekte zorlandığını görüyoruz. Vadeli altın sözleşmesi güne 60,575 TL’den başlangıç yaptı. Kontrat gün içinde 60,415-60,700TL bandında işlem gördü ve günü 60,620 TL uzlaşma fiyatından sonlandırdı. Vadeli altın sözleşmelerinde yaklaşık 1,2 milyon TL işlem hacmi gerçekleşti.

Bilanço döneminin kapanmasıyla, piyasaların verilerle hareket ettiği bir dönemden geçmekteyiz. Bu hafta içerisinde açıklanacak önemli bir veri bulunmamasına rağmen, FED’in Çarşamba günü açıklayacağı Beige Book haftanın en önemli göstergesi olacağını düşünüyoruz.

Dünya genelinde trilyonlarca USD’lik işlem hacmine sahip olan türev ürünlerin Türkiye’de de giderek yaygınlık kazanmaya başlaması ile bu ürünlerin işlem göreceği organize bir borsaya olan ihtiyaç artmış ve bunun sonucunda Türkiye’nin ilk organize türev ürün borsası olan Vadeli İşlem ve Opsiyon Borsası Şubat 2005’te ilk işlemini gerçekleştirmiştir. Bir sene kadar çok sınırlı sayıda aracı kurum ve yatırımcı tarafından kullanılan VOB sözleşmeleri, özellikle 2006 yılı Mayıs ayında baş gösteren finansal çalkantı sonrasında önemli bir popülarite kazanmıştır.

VOB, belirli yatırım araçları (dayanak varlıklar) üzerine yazılmış standard sözleşmelerin alım-satımının yapıldığı organize bir piyasadır. Şu an için Altın, Buğday, Pamuk, USD, Euro, İMKB-30, İMKB-100 ve belirli tahvil-bonoları dayanak varlık olarak kabul eden vadeli sözleşmeler işlem görüyor olsa da; Borsa yönetimi aracı kurumlardan ve yatırımcılardan gelen talep doğrultusunda sürekli yeni ürünler çıkartabilmektedir.

VOB’da en çok rağbet gören sözleşmeler İMKB-30 ve USD sözleşmeleri olup, diğer dayanak varlıklar üzerine çıkartılmış olan sözleşmeler mevcut işlem hacminin henüz çok küçük bir kısmını teşkil etmektedir.

Örnek olarak ele alırsak; İMKB-30 üzerine çıkartılan vadeli işlem sözleşmeleri diğer pek çok sözleşme gibi 3 ayrı vade ile çıkartılmakta olup, bu vadeler birbirini takip eden 3 çift aydan (örn: Şubat-Nisan-Haziran) oluşmaktadır. Dolayısı ile yatırımcılar spot İMKB-30 endeksinin cari değeri ile VOB sözleşmelerinin söz konusu vadelerdeki fiyatları kıyaslayarak bir takım yatırım kararlarına varabilir ve beklentileri doğrultusunda bu sözleşmeleri alabilir veya satabilirler.

VOB sözleşmelerini spot islemlerine kıyasla daha cazip kılan özellik teminatlandırma sistemi ile çalışmalarıdır. Her bir VOB kontratının tekabül ettiği YTL büyüklüğü ile bu kontratı almak-satmak için ihtiyaç duyulan teminat birbirinden farklıdır. Dolayısı ile kaldıraç etkisini kullanmak isteyen bir yatırımcı elindeki nakit/tahvil-bono vs. gibi çeşitli yatırım araçlarını Takasbanka teminat olarak vererek VOB’da çok daha büyük pozisyonlar alabilir.

VOB ve türev ürünler Türkiye’de yeni bir yatırım alanı olup, yatırımcılar için çok sayıda fırsat sunmakla beraber önemli riskler de içermektedir. Her sözleşmenin kendine has özellikleri bulunmakta, dolayısı ile bu özellikleri yeterince bilmeden işlem yapmak yatırımcı için ciddi riskler getirmektedir. Bu nedenler VOB’da işlem yapmak isteyen yatırımcılara bu alanda uzman kuruluşlardan yardım almadan işlem yapmamalarını öneririz.

İş Yatırım, kurulduğu günden beri VOB ve VOB ürünlerinin geliştirilmesi ve yaygınlaştırılması için çaba göstermiştir. Şubat 2005’ten beri İş Yatırım; işlem hacmi büyüklüğünde bütün aracı kurumlar ve bankalar içinde her zaman en önde olmuş ve 2006 yılında toplam piyasa işlemlerinin %25’inden fazlasını gerçekleştirmiştir.

VOB sözleşmelerini daha detaylı tanımak için şu kaynaklardan faydalanabilirsiniz:

http://www.vob.org.tr/VOBPortalTur/docs/EndeksBrsr.pdf
http://www.vob.org.tr/VOBPortalTur/docs/DovizBrsr.pdf
http://www.vob.org.tr/VOBPortalTur/docs/FaizBrsr.pdf