İMKB’de bankacılık endeksinin %0,10 değer yitirdiği günde sanayi endeksi %0,28 düştü. İMKB 100 Endeksi günü %0,16 yükselişle, 60,147 puandan kaparken; İMKB 30 Endeksi %0,18 değer kazanarak 73,117 puandan kapandı. İMKB’de işlem hacmi yaklaşık 2,9 milyar TL olurken, VOB’taki işlem hacmi de yaklaşık 3,6 milyar TL olarak gerçekleşti.

Şubat vadeli endeks kontratı güne 73,500 TL’den başlangıç yaptı. Kontratın gün içi hareket bandı 72,950-74,150 TL oldu. Sözleşme spot endeksin yaklaşık 400 puan üzerinde işlem gördü. Alım satım ortalaması 73,507 TL olan sözleşmenin gün sonu uzlaşma fiyatı 73,350 TL oldu.

Şubat vadeli dolar sözleşmesi güne 1,7715 TL’den başlangıç yaptı. Kontrat gün içinde 1,7575-1,7750 TL bandında işlem görürken günü 1,7650 TL uzlaşma fiyatından sonlandırdı. EUR/USD sözleşmelerinde yaklaşık 104 milyon TL hacim gerçekleşirken, sözleşmelerdeki toplam açık pozisyon sayısı 11,538 olarak gerçekleşti. VOB Döviz piyasalarının toplam hacmi yaklaşık 260 milyon TL oldu.

Şubat vadeli altın sözleşmesi güne 100,025 TL’den başlangıç yaptı. Kontrat gün içinde 98,500-100,300 TL bandında işlem gördü ve günü 99,510 TL uzlaşma fiyatından sonlandırdı. Dolar/Ons cinsinden işlem gören altın sözleşmelerinde 29 milyon TL işlem hacmi olurken, sözleşmelerde toplamda açık pozisyon sayısı 5,076 olarak gerçekleşti. Vadeli altın sözleşmelerinde yaklaşık 36 milyon TL işlem hacmi gerçekleşti.

Dünya genelinde trilyonlarca USD’lik işlem hacmine sahip olan türev ürünlerin Türkiye’de de giderek yaygınlık kazanmaya başlaması ile bu ürünlerin işlem göreceği organize bir borsaya olan ihtiyaç artmış ve bunun sonucunda Türkiye’nin ilk organize türev ürün borsası olan Vadeli İşlem ve Opsiyon Borsası Şubat 2005’te ilk işlemini gerçekleştirmiştir. Bir sene kadar çok sınırlı sayıda aracı kurum ve yatırımcı tarafından kullanılan VOB sözleşmeleri, özellikle 2006 yılı Mayıs ayında baş gösteren finansal çalkantı sonrasında önemli bir popülarite kazanmıştır.

VOB, belirli yatırım araçları (dayanak varlıklar) üzerine yazılmış standard sözleşmelerin alım-satımının yapıldığı organize bir piyasadır. Şu an için Altın, Buğday, Pamuk, Baz Yük Elektrik, USD, Euro, EUR/USD çapraz sözleşmesi, İMKB-30, İMKB-100, İMKB 30-100 fark sözleşmesi ve gösterge tahvili dayanak varlık olarak kabul eden vadeli sözleşmeler işlem görüyor olsa da Borsa yönetimi aracı kurumlardan ve yatırımcılardan gelen talep doğrultusunda sürekli yeni ürünler çıkartabilmektedir.

VOB’da en çok rağbet gören sözleşmeler İMKB-30, USD ve altın sözleşmeleri olup, diğer dayanak varlıklar üzerine çıkartılmış olan sözleşmeler mevcut işlem hacminin henüz çok küçük bir kısmını teşkil etmektedir.

Örnek olarak ele alırsak; İMKB-30 üzerine çıkartılan vadeli işlem sözleşmeleri diğer pek çok sözleşme gibi 3 ayrı vade ile çıkartılmakta olup, bu vadeler birbirini takip eden 3 çift aydan (örn: Şubat-Nisan-Haziran) oluşmaktadır. Dolayısı ile yatırımcılar spot İMKB-30 endeksinin cari değeri ile VOB sözleşmelerinin söz konusu vadelerdeki fiyatları kıyaslayarak bir takım yatırım kararlarına varabilir ve beklentileri doğrultusunda bu sözleşmeleri alabilir veya satabilirler.

VOB sözleşmelerini spot islemlerine kıyasla daha cazip kılan özellik teminatlandırma sistemi ile çalışmalarıdır. Her bir VOB kontratının tekabül ettiği TL büyüklüğü ile bu kontratı almak-satmak için ihtiyaç duyulan teminat birbirinden farklıdır. Dolayısı ile kaldıraç etkisini kullanmak isteyen bir yatırımcı elindeki nakit/tahvil-bono vs. gibi çeşitli yatırım araçlarını Takasbank’a teminat olarak vererek VOB’da çok daha büyük pozisyonlar alabilir.

VOB ve türev ürünler Türkiye’de yeni bir yatırım alanı olup, yatırımcılar için çok sayıda fırsat sunmakla beraber önemli riskler de içermektedir. Her sözleşmenin kendine has özellikleri bulunmakta, dolayısı ile bu özellikleri yeterince bilmeden işlem yapmak yatırımcı için ciddi riskler getirmektedir. Bu nedenler VOB’da işlem yapmak isteyen yatırımcılara bu alanda uzman kuruluşlardan yardım almadan işlem yapmamalarını öneririz.

İş Yatırım, kurulduğu günden beri VOB ve VOB ürünlerinin geliştirilmesi ve yaygınlaştırılması için çaba göstermiştir. Şubat 2005’ten beri İş Yatırım; işlem hacmi büyüklüğünde bütün aracı kurumlar ve bankalar içinde her zaman en önde olmuş ve 2010 yılında toplam piyasa işlemlerinin %11,50’sini gerçekleştirmiştir.

VOB sözleşmelerini daha detaylı tanımak için şu kaynaklardan faydalanabilirsiniz:

http://www.vob.org.tr/VOBPortalTur/docs/EndeksBrsr.pdf
http://www.vob.org.tr/VOBPortalTur/docs/DovizBrsr.pdf
http://www.vob.org.tr/VOBPortalTur/docs/FaizBrsr.pdf
http://www.vob.org.tr/VOBPortalTur/docs/EuroDolarCaprazKuruBrsr.pdf
http://www.vob.org.tr/VOBPortalTur/docs/30-100EndeksFarkiBrsr.pdf
http://www.vob.org.tr/VOBPortalTur/docs/DolarOnsBrsr.pdf