Türkiye borsaları yurtdışı kaynaklı mali sektörle ilgli olumsuz haberler ve yurtiçi siyasi tedirginliklerin etkisinde geçirdiği bir haftanın son işlem gününde yurtdışı piyasalardan bağımsız yukarı yönlü bir seyir izledi. ABD borsalarının tatil nedeniylede kapalı olduğu için gün boyunca veri açıklaması olmadı. Vadeli İşlem Piyasasında işlem hacmi düşüşle 389.894.045 YTL olurken açık pozisyon sayısı ise 340.259 adet oldu.Ağustos vadeli endeks kontratı güne 42,000 YTL’den başladı, gün içinde 42,400-41,875 YTL bandında işlem gördü ve kapanışı da 42,100 YTL uzlaşma fiyatından gerçekleşti. Sözleşmede işlem hacmi 341.340.910 YTL olurken açık pozisyon sayısı ise 162.561 adet oldu. Ağustos vadeli endeks kontratı gün içinde spot piyasaya göre ortalama 600 puan teorik fiyatına göre ise 400 puan primle alım satıma konu oldu. Ekim vadeli endeks kontratı ise Ağustos vadeye göre 1000 puan primle, Aralık vadeye göre ise 1050 puan iskontoyla işlem gördü.Haftanın son işlem gününe YTL güne dolar karşısında değer kazancıyla başladı. Spot piyasada dolar/YTL kuru gün içinde 1,2350-1,2400 YTL bandında Ağustos vadeli dolar kontratı ise 1,2775-1,2640 YTL bandında işlem gördü ve kapanışı da 1,2650 YTL uzlaşma fiyatından gerçekleşti. Kontratta işlem hacmi 44.502.675,5 YTL olurken açık pozisyon sayısı ise 150.123 adet oldu.Haftanın ilk işlem gününde yurtdışında önemli bir veri akışı olmadığı için borsalarımızın yurtdışı piyasalara endeksli işlem göreceğini düşünmekteyiz.

Dünya genelinde trilyonlarca USD’lik işlem hacmine sahip olan türev ürünlerin Türkiye’de de giderek yaygınlık kazanmaya başlaması ile bu ürünlerin işlem göreceği organize bir borsaya olan ihtiyaç artmış ve bunun sonucunda Türkiye’nin ilk organize türev ürün borsası olan Vadeli İşlem ve Opsiyon Borsası Şubat 2005’te ilk işlemini gerçekleştirmiştir. Bir sene kadar çok sınırlı sayıda aracı kurum ve yatırımcı tarafından kullanılan VOB sözleşmeleri, özellikle 2006 yılı Mayıs ayında baş gösteren finansal çalkantı sonrasında önemli bir popülarite kazanmıştır.

VOB, belirli yatırım araçları (dayanak varlıklar) üzerine yazılmış standard sözleşmelerin alım-satımının yapıldığı organize bir piyasadır. Şu an için Altın, Buğday, Pamuk, USD, Euro, İMKB-30, İMKB-100 ve belirli tahvil-bonoları dayanak varlık olarak kabul eden vadeli sözleşmeler işlem görüyor olsa da; Borsa yönetimi aracı kurumlardan ve yatırımcılardan gelen talep doğrultusunda sürekli yeni ürünler çıkartabilmektedir.

VOB’da en çok rağbet gören sözleşmeler İMKB-30 ve USD sözleşmeleri olup, diğer dayanak varlıklar üzerine çıkartılmış olan sözleşmeler mevcut işlem hacminin henüz çok küçük bir kısmını teşkil etmektedir.

Örnek olarak ele alırsak; İMKB-30 üzerine çıkartılan vadeli işlem sözleşmeleri diğer pek çok sözleşme gibi 3 ayrı vade ile çıkartılmakta olup, bu vadeler birbirini takip eden 3 çift aydan (örn: Şubat-Nisan-Haziran) oluşmaktadır. Dolayısı ile yatırımcılar spot İMKB-30 endeksinin cari değeri ile VOB sözleşmelerinin söz konusu vadelerdeki fiyatları kıyaslayarak bir takım yatırım kararlarına varabilir ve beklentileri doğrultusunda bu sözleşmeleri alabilir veya satabilirler.

VOB sözleşmelerini spot islemlerine kıyasla daha cazip kılan özellik teminatlandırma sistemi ile çalışmalarıdır. Her bir VOB kontratının tekabül ettiği YTL büyüklüğü ile bu kontratı almak-satmak için ihtiyaç duyulan teminat birbirinden farklıdır. Dolayısı ile kaldıraç etkisini kullanmak isteyen bir yatırımcı elindeki nakit/tahvil-bono vs. gibi çeşitli yatırım araçlarını Takasbanka teminat olarak vererek VOB’da çok daha büyük pozisyonlar alabilir.

VOB ve türev ürünler Türkiye’de yeni bir yatırım alanı olup, yatırımcılar için çok sayıda fırsat sunmakla beraber önemli riskler de içermektedir. Her sözleşmenin kendine has özellikleri bulunmakta, dolayısı ile bu özellikleri yeterince bilmeden işlem yapmak yatırımcı için ciddi riskler getirmektedir. Bu nedenler VOB’da işlem yapmak isteyen yatırımcılara bu alanda uzman kuruluşlardan yardım almadan işlem yapmamalarını öneririz.

İş Yatırım, kurulduğu günden beri VOB ve VOB ürünlerinin geliştirilmesi ve yaygınlaştırılması için çaba göstermiştir. Şubat 2005’ten beri İş Yatırım; işlem hacmi büyüklüğünde bütün aracı kurumlar ve bankalar içinde her zaman en önde olmuş ve 2006 yılında toplam piyasa işlemlerinin %25’inden fazlasını gerçekleştirmiştir.

VOB sözleşmelerini daha detaylı tanımak için şu kaynaklardan faydalanabilirsiniz:

http://www.vob.org.tr/VOBPortalTur/docs/EndeksBrsr.pdf
http://www.vob.org.tr/VOBPortalTur/docs/DovizBrsr.pdf
http://www.vob.org.tr/VOBPortalTur/docs/FaizBrsr.pdf