Asya’dan gelen olumlu haberlerle risk iştahının artması global hisse piyasalarına yansıyarak dünü %3’e yakın değer kazançlarıyla tamamladı. Bugün ise yoğun veri takvimine bağlı olarak gün içerisinde yatay görüntü sergileyen piyasalar Türkiye kapanışında hafif artıda bulunmakta. Global piyasalara bağlı olarak İMKB durgun bir gün geçirdi. 60.000 üzerine kendini atan endeks günü % 0,30 yükselişle 60,865 puandan kaparken; İMKB 30 Endeksi %0,25 yükselişle 77,135 puandan kapandı. Sektörel olarak dengeli bir görünüm sergileyen İMKB’de işlem hacmi 1,4 milyar TL olurken, VOB’taki işlem hacmi de 1,2 milyar TL olarak gerçekleşti.

Ekim vadeli endeks kontratı güne 77,450 TL’den başlangıç yaptı. Kontratın gün içi hareket bandı 77,100- 77,825 TL oldu. Sözleşme spot endeksin yaklaşık 500-600 puan üstünde işlem gördü. Alım satım ortalaması 77,482 TL olan sözleşmenin gün sonu uzlaşma fiyatı 77,475 TL oldu.

Gün içerisinde yukarı yönlü hareket eden EUR/USD paritesine bağlı olarak gün içerisinde 1,5100 seviyesini test eden USD/TL, Türkiye kapanışını 1,5130’dan gerçekleştirdi. Sepetin %.45 değer kazandığı günde TL’nin diğer Gelişmekte Olan Ülke para birimlerine göre daha güçsüz bir performans gösterdiğine şahit olduk. Ekim vadeli dolar sözleşmesi güne 1,5310TL’den başlangıç yaptı. Kontrat gün içinde 1,5255-1,5330TL bandında işlem görürken günü 1,5280 TL uzlaşma fiyatından sonlandırdı.

Hafta başından beri fiyat oynaklıklarının yüksek olduğu spot altın Türkiye açılışını 1,245$ seviyesinden gerçekleştirdi. Küresel piyasalardaki düşük oynaklığa rağmen gün içerisinde 1,254$ seviyesini test eden spot altın Türkiye kapanışını 1,249$ seviyesinden gerçekleştirdi. Vadeli altın sözleşmesi güne 60,950 TL’den başlangıç yaptı. Kontrat gün içinde 60,800-61,305TL bandında işlem gördü ve günü 61,175 TL uzlaşma fiyatından sonlandırdı. Vadeli altın sözleşmelerinde yaklaşık 3 milyon TL işlem hacmi gerçekleşti.

Haftanın son işlem gününde piyasaların gözü TSİ 12.00’de Euro Bölgesi’nden gelecek Perakende Satışlar ve TSİ 15.30’da ABD’de açıklanacak olan Tarımdışı İstihdam Değişimi’nde olacak.

Dünya genelinde trilyonlarca USD’lik işlem hacmine sahip olan türev ürünlerin Türkiye’de de giderek yaygınlık kazanmaya başlaması ile bu ürünlerin işlem göreceği organize bir borsaya olan ihtiyaç artmış ve bunun sonucunda Türkiye’nin ilk organize türev ürün borsası olan Vadeli İşlem ve Opsiyon Borsası Şubat 2005’te ilk işlemini gerçekleştirmiştir. Bir sene kadar çok sınırlı sayıda aracı kurum ve yatırımcı tarafından kullanılan VOB sözleşmeleri, özellikle 2006 yılı Mayıs ayında baş gösteren finansal çalkantı sonrasında önemli bir popülarite kazanmıştır.

VOB, belirli yatırım araçları (dayanak varlıklar) üzerine yazılmış standard sözleşmelerin alım-satımının yapıldığı organize bir piyasadır. Şu an için Altın, Buğday, Pamuk, USD, Euro, İMKB-30, İMKB-100 ve belirli tahvil-bonoları dayanak varlık olarak kabul eden vadeli sözleşmeler işlem görüyor olsa da; Borsa yönetimi aracı kurumlardan ve yatırımcılardan gelen talep doğrultusunda sürekli yeni ürünler çıkartabilmektedir.

VOB’da en çok rağbet gören sözleşmeler İMKB-30 ve USD sözleşmeleri olup, diğer dayanak varlıklar üzerine çıkartılmış olan sözleşmeler mevcut işlem hacminin henüz çok küçük bir kısmını teşkil etmektedir.

Örnek olarak ele alırsak; İMKB-30 üzerine çıkartılan vadeli işlem sözleşmeleri diğer pek çok sözleşme gibi 3 ayrı vade ile çıkartılmakta olup, bu vadeler birbirini takip eden 3 çift aydan (örn: Şubat-Nisan-Haziran) oluşmaktadır. Dolayısı ile yatırımcılar spot İMKB-30 endeksinin cari değeri ile VOB sözleşmelerinin söz konusu vadelerdeki fiyatları kıyaslayarak bir takım yatırım kararlarına varabilir ve beklentileri doğrultusunda bu sözleşmeleri alabilir veya satabilirler.

VOB sözleşmelerini spot islemlerine kıyasla daha cazip kılan özellik teminatlandırma sistemi ile çalışmalarıdır. Her bir VOB kontratının tekabül ettiği YTL büyüklüğü ile bu kontratı almak-satmak için ihtiyaç duyulan teminat birbirinden farklıdır. Dolayısı ile kaldıraç etkisini kullanmak isteyen bir yatırımcı elindeki nakit/tahvil-bono vs. gibi çeşitli yatırım araçlarını Takasbanka teminat olarak vererek VOB’da çok daha büyük pozisyonlar alabilir.

VOB ve türev ürünler Türkiye’de yeni bir yatırım alanı olup, yatırımcılar için çok sayıda fırsat sunmakla beraber önemli riskler de içermektedir. Her sözleşmenin kendine has özellikleri bulunmakta, dolayısı ile bu özellikleri yeterince bilmeden işlem yapmak yatırımcı için ciddi riskler getirmektedir. Bu nedenler VOB’da işlem yapmak isteyen yatırımcılara bu alanda uzman kuruluşlardan yardım almadan işlem yapmamalarını öneririz.

İş Yatırım, kurulduğu günden beri VOB ve VOB ürünlerinin geliştirilmesi ve yaygınlaştırılması için çaba göstermiştir. Şubat 2005’ten beri İş Yatırım; işlem hacmi büyüklüğünde bütün aracı kurumlar ve bankalar içinde her zaman en önde olmuş ve 2006 yılında toplam piyasa işlemlerinin %25’inden fazlasını gerçekleştirmiştir.

VOB sözleşmelerini daha detaylı tanımak için şu kaynaklardan faydalanabilirsiniz:

http://www.vob.org.tr/VOBPortalTur/docs/EndeksBrsr.pdf
http://www.vob.org.tr/VOBPortalTur/docs/DovizBrsr.pdf
http://www.vob.org.tr/VOBPortalTur/docs/FaizBrsr.pdf