IMF’nin Türkiye ile Stand-by anlaşması yapmayacağına yönelik haber akışı nedeniyle vadeli endeks sözleşme fiyatlarında sınırlı gerileme yaşandı. Vadeli İşlem ve Opsiyon Borsası’nda işlem hacmi yaklaşık olarak 1,4 milyar TL oldu. Piyasadaki toplam açık pozisyon sayısı ise 283,000 adet olarak gerçekleşti.

Yakın vadeli endeks sözleşmesi güne IMF haberinin ardından negatif başlangıç yaptı. Sözleşme önceki uzlaşma fiyatının yaklaşık 100 puan altında 65,100 seviyesinde açıldı. Nisan vadeli sözleşme spot piyasanın yaklaşık olarak 600-700 puan altında yani iskontolu işlem gördü. Sözleşme teorik fiyata göre yaklaşık 1000 puan civarında iskontolu olarak alım satıma konu oldu. Nisan vadeli sözleşme gün boyunca 65,100-64,325 fiyat bandında hareket etti. Piyasa kapanışına doğru ABD Borsaları’nda yaşanan değer kazançları ile beraber endeks sözleşmelerinde değer artışları kaydedildi. Nisan vadeli sözleşme günü yaklaşık binde 6 değer kaybıyla 64,800 fiyat seviyesinden tamamladı.

IMF ile Stand-by anlaşması yapılmayacağı haberlerine rağmen TL Çarşamba günü yatay açıldı. IMF olumsuzluğu ve 1,3550’nin altına inen EUR/USD etkisi ile yakın vadeli TLDolar sözleşmesi güne 1,5560 seviyesinden başladı. Nisan vadeli sözleşme gün boyunca 1,5485-1,5575 bandında seyretti. TLDolar sözleşmelerinin spot piyasa ve EUR/USD hareketlerini izleyeceğini düşünüyoruz.

Altın sözleşmeleri gün boyunca genel olarak spot piyasa hareketlerini takip etti. Nisan vadeli altın sözleşmesi gün boyunca 55,580-55,995 fiyat bandında hareket etti. Sözleşme günü 55,620 uzlaşma fiyatından ve önceki uzlaşma fiyatına kıyasla %0,40 değer artışıyla sonlandırdı. Önümüzdeki dönemde EUR/USD seyrine paralel vadeli sözleşme hareketleri görülmesi olası durmaktadır.

Vadeli İşlem ve Opsiyon Borsası’nda yarın ABD işsizlik başvurusu verisi takip edilecek.

Dünya genelinde trilyonlarca USD’lik işlem hacmine sahip olan türev ürünlerin Türkiye’de de giderek yaygınlık kazanmaya başlaması ile bu ürünlerin işlem göreceği organize bir borsaya olan ihtiyaç artmış ve bunun sonucunda Türkiye’nin ilk organize türev ürün borsası olan Vadeli İşlem ve Opsiyon Borsası Şubat 2005’te ilk işlemini gerçekleştirmiştir. Bir sene kadar çok sınırlı sayıda aracı kurum ve yatırımcı tarafından kullanılan VOB sözleşmeleri, özellikle 2006 yılı Mayıs ayında baş gösteren finansal çalkantı sonrasında önemli bir popülarite kazanmıştır.

VOB, belirli yatırım araçları (dayanak varlıklar) üzerine yazılmış standard sözleşmelerin alım-satımının yapıldığı organize bir piyasadır. Şu an için Altın, Buğday, Pamuk, USD, Euro, İMKB-30, İMKB-100 ve belirli tahvil-bonoları dayanak varlık olarak kabul eden vadeli sözleşmeler işlem görüyor olsa da; Borsa yönetimi aracı kurumlardan ve yatırımcılardan gelen talep doğrultusunda sürekli yeni ürünler çıkartabilmektedir.

VOB’da en çok rağbet gören sözleşmeler İMKB-30 ve USD sözleşmeleri olup, diğer dayanak varlıklar üzerine çıkartılmış olan sözleşmeler mevcut işlem hacminin henüz çok küçük bir kısmını teşkil etmektedir.

Örnek olarak ele alırsak; İMKB-30 üzerine çıkartılan vadeli işlem sözleşmeleri diğer pek çok sözleşme gibi 3 ayrı vade ile çıkartılmakta olup, bu vadeler birbirini takip eden 3 çift aydan (örn: Şubat-Nisan-Haziran) oluşmaktadır. Dolayısı ile yatırımcılar spot İMKB-30 endeksinin cari değeri ile VOB sözleşmelerinin söz konusu vadelerdeki fiyatları kıyaslayarak bir takım yatırım kararlarına varabilir ve beklentileri doğrultusunda bu sözleşmeleri alabilir veya satabilirler.

VOB sözleşmelerini spot islemlerine kıyasla daha cazip kılan özellik teminatlandırma sistemi ile çalışmalarıdır. Her bir VOB kontratının tekabül ettiği YTL büyüklüğü ile bu kontratı almak-satmak için ihtiyaç duyulan teminat birbirinden farklıdır. Dolayısı ile kaldıraç etkisini kullanmak isteyen bir yatırımcı elindeki nakit/tahvil-bono vs. gibi çeşitli yatırım araçlarını Takasbanka teminat olarak vererek VOB’da çok daha büyük pozisyonlar alabilir.

VOB ve türev ürünler Türkiye’de yeni bir yatırım alanı olup, yatırımcılar için çok sayıda fırsat sunmakla beraber önemli riskler de içermektedir. Her sözleşmenin kendine has özellikleri bulunmakta, dolayısı ile bu özellikleri yeterince bilmeden işlem yapmak yatırımcı için ciddi riskler getirmektedir. Bu nedenler VOB’da işlem yapmak isteyen yatırımcılara bu alanda uzman kuruluşlardan yardım almadan işlem yapmamalarını öneririz.

İş Yatırım, kurulduğu günden beri VOB ve VOB ürünlerinin geliştirilmesi ve yaygınlaştırılması için çaba göstermiştir. Şubat 2005’ten beri İş Yatırım; işlem hacmi büyüklüğünde bütün aracı kurumlar ve bankalar içinde her zaman en önde olmuş ve 2006 yılında toplam piyasa işlemlerinin %25’inden fazlasını gerçekleştirmiştir.

VOB sözleşmelerini daha detaylı tanımak için şu kaynaklardan faydalanabilirsiniz:

http://www.vob.org.tr/VOBPortalTur/docs/EndeksBrsr.pdf
http://www.vob.org.tr/VOBPortalTur/docs/DovizBrsr.pdf
http://www.vob.org.tr/VOBPortalTur/docs/FaizBrsr.pdf